MOSKA, 21 ta 'April (Reuters) - Il-Każakstan żied l-esportazzjonijiet taż-żejt billi tevita lir-Russja fl-ewwel kwart tal-2023 hekk kif ifittex li jnaqqas id-dipendenza tiegħu fuq il-ġar vast tiegħu, wriet dejta minn sorsi tal-industrija u Refinitiv.
Filwaqt li l-esportazzjonijiet taż-żejt tal-Każaki mill-Baħar Kaspju u l-Kawkasu huma relattivament żgħar, żdiedu sew minn meta Moska bdiet dik li ssejjaħ “operazzjoni militari speċjali” fl-Ukrajna fi Frar tas-sena li għaddiet.
Il-Każakstan, li għandu l-itwal fruntiera fuq l-art mar-Russja minn kwalunkwe stat eks Sovjetiku, ilu jimxi fuq linja delikata biex titnaqqas id-dipendenza fuq ir-Russja mingħajr ma jaljena lill-ġar tiegħu.
Il-President Kassym-Jomart Tokayev irrifjuta li jirrikonoxxi r-reġjuni annessi mar-Russja tal-Ukrajna u fittex li jillimita d-dipendenza tal-Każakstan fuq ir-Russja, inkluż fuq in-netwerk enormi tiegħu ta’ pajpijiet taż-żejt u portijiet.
Dejta li rat Reuters wriet li l-provvisti taż-żejt mill-port tal-Baħar Kaspju ta’ Aktau lejn Baku tal-Ażerbajġan, ir-rotta unika ewlenija li tevita lir-Russja, qabżu għal 163,436 tunnellata f’Jannar - Marzu minn 28,875 tunnellata fl-istess perjodu fl-2022.
Il-kumpanija tat-trasport tal-istat tal-Każakstan, Kazmortransflot, qalet lil Reuters li 104,000 tunnellata ta' żejt inbagħtu aktar lejn il-pipeline Baku-Tbilisi-Ceyhan fil-perjodu ta' Jannar-Marzu.
Il-Każakstan jipprovdi wkoll aktar minn 80,000 tunnellata żejt fix-xahar liċ-Ċina. Is-sena li għaddiet, l-esportazzjonijiet taż-żejt tal-Każakstan permezz ta' rotot oħra minbarra r-Russja laħqu 1.8 miljun tunnellata (36,000 barmil kuljum), b'638,000 tunnellata mill-2021.
Iż-żejt tal-Każakistan mhuwiex suġġett għal sanzjonijiet tal-Punent, b'differenza mill-żejt mhux raffinat Russu, għalkemm is-sanzjonijiet ħolqu problemi għal xi prodotti tal-Każakistan.
"Il-portijiet Russi jibqgħu tossiċi għax-xerrejja Ewropej, għalhekk iż-żejt qed jilgħabha sigura u qed ifittxu rotot li mhumiex relatati mal-(monopolju tal-pipeline taż-żejt Russu) Transneft," qal negozjant tal-Punent li jittratta żejt mill-Każakstan.
Ir-rotta ewlenija, u l-aktar profittabbli, għall-esportazzjonijiet taż-żejt mill-Każakstan tibqa’ l-Konsorzju tal-Pipeline Caspian (CPC), li jforni s-suq globali permezz ta’ terminal Russu tal-Baħar l-Iswed.
Il-provvisti permezz tas-CPC niżlu 1 fil-mija s-sena l-oħra għal 51.99 miljun tunnellata, iżda xorta jirrappreżentaw aktar minn 80 fil-mija tal-esportazzjonijiet totali taż-żejt mill-Każakstan.
Rappurtar mill-uffiċċji Reuters; Rappurtaġġ addizzjonali minn Nailia Bagirova f'Baku; Editjar minn Guy Faulconbridge u Alexander Smith
